Visie

Gezondheid als een fundamenteel recht

De Wereldgezondheidsorganisatie definieert gezondheid als een toestand van lichamelijk, psychisch en sociaal welbevinden. Gezondheid kan je uiteraard nooit garanderen aan individuele personen. Maar het creëren van een omgeving waarin mensen maximaal kansen krijgen om gezond te leven, daar kunnen we wel iets aan doen.

Gezondheid is een fundamenteel mensenrecht, en is dus een sociale, economische en politieke kwestie. Het is duidelijk dat het voldoen aan de essentiële basisbehoeften - eten, drinken, kledij, een dak boven het hoofd, … - een voorwaarde is om gezond te kunnen leven. Maar het gaat natuurlijk om meer. Gezondheid is maar mogelijk in een omgeving die kansen biedt voor onderwijs, opleiding en tewerkstelling. Een omgeving waar meisjes en vrouwen gelijke rechten en kansen genieten als mannen. Een omgeving die veiligheid biedt, want net in crisissituaties wordt het recht op gezondheid vaak het ergst geschonden.

We hebben maar één aarde, één groot en kwetsbaar ecosysteem, dat we met alle levende wezens op een eerlijke en redelijke wijze moeten delen. Duurzame ontwikkeling heet dat. Dit impliceert een lange termijnvisie en het overstijgen van eng economisch en politiek denken. Het vergt een herverdeling van middelen en van macht, en een herdenken van concepten als solidariteit en andere sociale relaties. 'Gezondheid en gezondheidszorg voor allen' zijn onlosmakelijk verbonden aan het concept 'duurzame ontwikkeling', en hiertoe komen zal een immense en langdurig volgehouden inspanning vergen.

Verklaring "Health Care for All"

De internationale gezondheidsproblematiek

Gezondheidsproblemen hebben steeds een zware last gelegd op het dagelijks leven en op ontwikkeling in het algemeen in het Zuiden. De laatste paar decennia hebben echter de verspreiding van HIV/aids, de opgang van bestaande plagen zoals malaria en tuberculose, het opkomen van nieuwe ziekten en het falen van de gezondheidsdiensten geleid tot rampzalige situaties in vele landen en regio's.
Een snel en passend antwoord dringt zich op, zowel voor de betrokken landen zelf, als voor de internationale gemeenschap. Dit is niet alleen een menselijke plicht, maar heeft ook een meer algemene betekenis, want het algemene welzijn en de stabiliteit van die landen worden ondermijnd.
 
Hoewel de investering in gezondheidszorg voor de landen in het Zuiden nog steeds beschamend laag ligt in verhouding tot de militaire uitgaven, heeft het groeiend politieke bewustzijn in Noord en Zuid toch geleid tot een aantal mondiale initiatieven in gezondheidszorg en tot de toezegging van substantiële financiële middelen. De coherentie van deze programma's is zeker niet optimaal en zowel de beschikbare fondsen als de doeltreffende aanwending ervan zijn nog onvoldoende. Echter, wanneer de huidige inspanningen verder versterkt, verbeterd en volgehouden worden, ligt de hoop voor een betere toekomst en voor een betere toegang tot gezondheid en gezondheidszorg om de hoek te kijken voor miljoenen mensen.

Het is duidelijk dat de betrokken gemeenschappen, organisaties en publieke instanties in die landen het roer in handen moeten hebben en over de nodige capaciteiten beschikken of deze verder kunnen ontwikkelen.
Ontwikkelingssamenwerking kan hierbij een ondersteunende rol spelen. De drijvende kracht dient echter uit te gaan van de mensen ter plaatse, gemeenschappen en overheid. Het creëren van een kader voor gezondheidszorg is een publieke verantwoordelijkheid. De publieke doelstelling, het realiseren van een voor iedereen toegankelijke, betaalbare en kwalitatieve gezondheidszorg, dient hierbij centraal te staan.

En wat doen de Belgische actoren?

België is een klein land, maar heeft een sterke traditie in internationale gezondheidszorg, zowel op gebied van humanitaire hulp als van ontwikkelingssamenwerking. De overheid, NGO's, academische instellingen en sterke individuen speelden en spelen hierin hun rol.  Belgische stakeholders in internationale gezondheidszorg delen in grote mate eenzelfde analyse. Ze wordt verwoord in de Health Care for All - Verklaring. Deze verklaring kwam tot stand tijdens de Health Care for All - Conferentie in oktober 2001, georganiseerd door de Belgische Ontwikkelingssamenwerking en het Instituut voor Tropische Geneeskunde in het kader van het Belgische voorzitterschap van de Europese Unie. Het opstellen van deze verklaring werd voorbereid en gesteund door meer dan 20 Ministers van Volksgezondheid uit het Zuiden en hun afgevaardigden. Ook al evolueert de context snel, de basis van deze verklaring blijft actueel, meer dan ooit. We zullen ons verder inzetten om de lokale gezondheidszorg te versterken. Zonder een goed draaiend lokaal netwerk van gezondheidsdiensten dat ten dienste staat van de ganse bevolking en oog heeft voor haar belangrijkste noden, kunnen de vooropgezette doelstellingen onmogelijk gehaald worden.